Resmî Gazete Tarihi: 01.07.1993 Resmî Gazete Sayısı: 21624
OTOPARK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler Amaç ve Dayanak:
Madde 1- 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 37’nci ve 44’üncü
maddelerine dayanılarak hazırlanan bu Yönetmeliğin amacı, yerleşme yerlerinde
araçların yol açtığı, trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını
gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun ve otopark ihtiyacının miktar,
ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını aynı Kanunun 5 inci
maddesinde tanımlanan ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösteren
imar planlarına uygun olarak düzenlemektir. Kapsam:
Madde 2- (Değişik: RG-02/09/1999-23804) Bu Yönetmelik,
27/6/1984 tarihli ve 3030 sayılı Kanun kapsamında kalan belediyelerde, son
nüfus sayımına göre nüfusu 10 000 ve daha fazla olan yerleşmelerde, nüfusu 10
000’den az olmakla birlikte imar planı onaylanmış yerleşmelerde ve alanlarda ve
imar planı bulunmamakla beraber bu Yönetmeliğin uygulanacağına dair belediye
meclis veya il idare kurulu kararı alınan bütün yerleşmelerde uygulanır.
Tanımlar:
Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen; a) Bina otoparkları: Bir
binayı çeşitli amaçlar için kullanan özel ve tüzel kişilere ait ulaşım ve
taşıma araçları için bu binanın içinde veya bu binanın oturduğu parselde açık
veya kapalı olarak düzenlenen otoparkları, b) Bölge otoparkları ve genel
otoparklar: Bir şehir veya bölgenin mevcut ve gelecekteki şartları ve
ihtiyaçları göz önünde bulundurularak imar planları ile düzenlenen ihtiyaca
göre açık, kapalı ya da katlı olarak belediyeler veya diğer kamu kuruluşları ve
özel kişiler tarafından yapılan ve işletilen otoparkları, c) Birim park alanı:
Bir aracın park etmesi için gerekli olan ve manevra alanları dahil toplam park
alanını, ifade eder. Genel Esaslar
Madde 4- Otoparkla ilgili genel esaslar aşağıda açıklanmıştır.
a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde
karşılanması esastır. b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre
belirlenen ön ve yan bahçe mesafeleri, otopark olarak kullanılamaz. c) Binanın
ihtiyacı olan miktardaki otopark alanları, Kat Mülkiyeti Kanununda belirtilen
ortak alanlardan olup, bu hali ile yönetilir. d) Binek otoları için birim park
alanı en az 20 m2 dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç
olmak üzere en az 50 m2 üzerinden hesaplanır. e) İmar planları hazırlanırken
parselinde otopark tesisi mümkün olmayan yerlerde otopark ihtiyacının
karşılanması amacıyla bölge ve genel otopark yerleri belirlenir. Ayrıca
parselinde otopark yapılması mümkün olan alanlarda imar parsellerinin büyüklükleri
otopark yapımını mümkün kılacak şekilde tespit edilir. f) (Değişik:
RG-02/09/1999-23804) Meskûn alanlar, kentsel sit alanları, üzerinde korunacak
yapı bulunan parseller, arazinin jeolojik ve topografik yapısı, giriş-çıkış,
trafik emniyeti sağlanamaması gibi imar planındaki konumundan kaynaklanan
nedenlerle otopark ihtiyacının parselinde karşılanması mümkün olmayan durumlara
ilişkin ilkeler, belediye meclis veya il idare kurulu kararı ile belirlenir.
(Değişik: RG-14/06/2005-25845) Münferit talepler bu ilkelere göre
değerlendirilir. Üzerinde tescilli 1, 2 ve 3’üncü grup yapı bulunan kentsel sit
alanı içinde veya dışındaki parseller hariç, parselinde otopark ihtiyacı
karşılanamayan durumlarda belediyesince veya valilikçe bu Yönetmelik
hükümlerine göre belirlenecek otopark bedeli alınır. (Ek üçüncü paragraf:
RG-22/04/2006-26147) Otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının
belediye veya valilikçe karşılanması zorunludur. Otopark ihtiyacı parselinde
karşılanamayan ve idaresince İmar Kanunu’nun 37’nci maddesine göre otopark
tesis edilemeyen alanlarda otopark bedelinin arsa payı hariç %25’i yapı
ruhsatının verilmesi sırasında nakden, kalan %75’i ve arsa payı ise
belediyesince veya il özel idaresince parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan
en geç doksan gün sonra o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil
edilir. Yapı ruhsatı düzenleme aşamasında ödemelere ilişkin taahhütname alınır
ve tapu kütüğüne bu hususta şerh düşülür. Plansız alanlarda otoparkın
parselinde veya yapıda karşılanması zorunludur. g) (Değişik:
RG-02/09/1999-23804) Otoparkların giriş ve çıkışlarının yeterli olması, iç ve
dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi mecburidir. Otoparklarda, İmar
Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine uyularak yangına karşı gereken önlemlerin
alınması, özürlülerin kullanımına dönük düzenlemelerin yapılması zorunludur.
Ayrıca, özürlülere ilişkin standartlarda dahil olmak üzere Türk Standartları
Enstitüsünce hazırlanan ilgili tüm standartlara uyulur. Standartların bu
Yönetmelikte belirlenen ölçü ve miktarlardan daha az olması halinde Yönetmelik
hükümleri geçerlidir. Bu düzenin sağlanmasından ve yürütülmesinden belediyeler
ve valilikler sorumludur. h) (Değişik: RG-02/09/1999-23804) Bu Yönetmelikte
belediye meclisi veya il idare kurulu kararı alınması öngörülen hususlarda,
3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olmamak, bu
Yönetmelik hükümlerine uyulmak koşuluyla uygulanacak şekli takdire belediye
veya valilikler yetkilidir. İmar planları veya belediye meclisi ve il idare
kurulu kararıyla bu Yönetmelik hükümlerine aykırı kararlar getirilemez. ı) (Ek:
RG-02/09/1999-23804) Umumi bina ve bölge otoparkları ile genel otoparkların
giriş-çıkış ve asansörlerine en yakın yerlerinde birden az olmamak şartıyla,
her 20 park yerinden birinin özürlü işareti konularak özürlüler için ayrılması
zorunludur. j) (Değişik: RG-22/04/2006-26147) Belediyelere veya valiliklere bu
Yönetmelik ile tespit yetkisi verilen hususlarda, belediye meclisi veya il
genel meclisi kararları alınmayan veya eksik alınan konularda Bayındırlık ve
İskân Bakanlığınca yayımlanan Tebliğ hükümlerine uyulur.
İKİNCİ KISIM
Planlama ve Uygulama Esasları
BİRİNCİ BÖLÜM
Planlama
Otopark Aranması Gereken Kullanımlar ve Miktarları
MADDE 5 – (Değişik: RG-22/04/2006-26147) Otopark aranması
gereken kullanımlar ve miktarları aşağıda yer almaktadır; a) Yerleşim
alanlarında otopark aranması gereken kullanım çeşitleri ve bunlara ait en az
otopark miktarları: Kullanım Çeşitleri Miktarları 1 – Meskenler 3 daire için 2
– Ticari amaçlı yapılar ve büro binaları 50 m2.ye kadar 3 – Konaklama tesisleri
Oteller 5 oda için Moteller oda sayısının %80’i kadar Hosteller 5 oda için
Tatil Köyleri 4 oda için Apart Oteller 2 ünite için Pansiyonlar 4 oda için
Termal Tesisler 4 oda için Kampingler 1 ünite için Kırsal Turizm Tesisleri 4
ünite için Diğerleri 75 m2.ye kadar 4 – Yeme, içme, eğlence tesisleri 50 m2.ye
kadar 5 – Sosyal kültürel ve spor tesisleri 30 oturma yeri için 6 – Kongre ve
sergi merkezleri kapasitesinin %5’i oranında 7 – Eğitim Tesisleri 400 m2.ye
kadar 8 – Sağlık Yapıları 125 m2.ye kadar 9 – İbadet yerleri 300 m2.ye kadar 10
– Kamu kurum ve kuruluşları 100 m2.ye kadar 11 – Sanayi depolama ve toptan
ticaret 200 m2.ye kadar 12 – Küçük sanayi 125 m2.ye kadar 13 – Semt pazarı 100
m2.ye kadar Pazar alanı için, En az 1 otopark yeri ayrılır. Otopark miktarının,
engellilere ayrılanlar da dahil araç park yerlerinin, varsa parsel sınırından
itibaren otopark rampasının, trafik akışının ve tesis kapasitesinin yapının
onaylı mimari projesinde sayısal değerleri ile birlikte belirtilmesi
zorunludur. Otopark rampası hiçbir koşulda parsel sınırı dışından başlatılamaz.
Otopark rampasının yapı yaklaşma sınırı içinden başlatılabilmesi için imar
planı kararı alınması ve rampa projelerinin hazırlanması zorunludur. Ancak,
belirlenen otopark miktarları yöre ihtiyaçları göz önünde bulundurularak
belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclislerince, dışında il
genel meclislerince artırılabilir. Otopark sayısı, açık tesislerde parsel alanı
üzerinden, diğer yapılarda ise emsal hesabına konu alan üzerinden belirlenir.
b) Bu maddenin (a) bendinde sayılan kullanım çeşitlerinin alt türleri ve
bunlarla ilgili otopark miktarları belediye ve mücavir alan sınırları içinde
belediye meclisleri, dışında il genel meclisleri tarafından belirlenir. Beş
Yıllık İmar Programları
Madde 6- Onaylı imar planında tespit edilen bölge ve genel otoparklarının uygulama döneminde belediyelerce gerçekleştirilecek 5 yıllık imar programlarına alınması gerekir.
İKİNCİ BÖLÜM
Uygulama ve Denetim Yapı
Ruhsatı ve Kullanma İzinlerinin Verilmesi
Madde 7- Yapılacak yapılara bu Yönetmelikte belirtilen
esaslara ve belediye meclislerince alınacak kararlara göre bina otopark yerleri
ayrılmadıkça yapı ruhsatı, bu otoparklar inşa edilip hazır hale getirilmedikçe
de yapı kullanma izni verilemez. (Ek fıkra: RG-14/06/2005-25845) Üzerinde
tescilli 1, 2 ve 3’üncü grup yapı bulunan kentsel sit alanı içinde veya
dışındaki münferit parsellerde yeni yapı, tadilat, ilave, güçlendirme ve
restorasyona yönelik yapı ruhsatı taleplerinde ve yapı kullanma izin belgesi
düzenlenmesi aşamasında otoparkın parselinde karşılanamadığı durumlarda otopark
bedeli alınmaz. (Ek fıkra: RG-22/04/2006-26147) Otopark Yönetmeliğine uygun
olarak inşa edilen mevcut binalarda veya bağımsız bölümlerde yapılmak
istenilen, sadece kullanım amacına yönelik olanlar da dahil ruhsata tabi tüm
değişiklik ve ilaveler, otopark aranmasını gerektirecek nitelik ve büyüklükte
ise, otopark tesisi aranır. Parselinde veya yapıda karşılanamayanlar için
Yönetmeliğe uygun olarak otopark bedeli istenir. Otopark Yönetmeliği kapsamında
inşa edilen mevcut binaların iç bünyesinde yapılan, otopark sayısını
değiştirmeyen tadilatlarda otopark tesisi ve bedeli istenmez. Bu husus ruhsat
eki onaylı mimari projesine ilgili bağımsız bölümlerde belirtilerek işlenir.
(Ek fıkra: RG-22/04/2006-26147) Daha önce Otopark Yönetmeliği kapsamında
olmayan yapılarda veya bağımsız bölümlerinde kullanım amacına yönelik olanlar
da dahil ruhsata tabi tüm değişiklik ve ilavelerde, otopark tesisi aranır.
Parselinde veya yapıda otopark tesisi mümkün olmadığı takdirde Yönetmeliğe
uygun olarak otopark bedeli istenir. Bu husus ruhsat eki onaylı mimari
projesine, ilgili bağımsız bölümlerde belirtilerek işlenir. Otoparkların Amacı
Dışında Kullanılamayacağı
Madde 8- Yapı kullanma izni alındıktan sonra otopark yerleri
plan ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka amaçlara tahsis edilemez.
Belediyeler, bina otoparklarının kullanımını engelleyici her türlü ihlalleri
önlemekle yetkili ve görevlidirler. Aksi uygulamalarda İmar Kanunu’nun ilgili
hükümleri uygulanır. Bina Otoparkı Yapılamayan Parseller
Madde 9- Bina içinde veya parselinde otopark yapılması
mümkün olmayan yapıların durumu belediyece imar durumu ile ilgili ilk müracaat
tarihinden başlayarak 30 gün içinde ilgilisine gerekçeleri ile birlikte
bildirilir. Belediyeler bina otoparkı yerine otopark sorununun nasıl
çözümleneceğini, binanın hangi bölge veya genel otoparkından yararlanacağını da
bildirmekle ve bu otoparkları tesis etmekle yükümlüdür. Bu durumda bölge veya
genel otoparktan yararlananlardan ayrıca kullanım ücreti alınmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mali Hükümler Otopark Bedelinin Tahakkuk ve
Tahsili
Madde 10- (Değişik birinci fıkra: RG-22/04/2006-26147)
Otopark bedelinin hesabında, 4’üncü maddenin (d) bendinde belirtilen birim park
alanları ile 5 inci maddede belirtilen otopark sayısı esas alınır. (Değişik
ikinci fıkra: RG-22/04/2006-26147) Otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil
esasları Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri de dikkate alınarak belediye meclisleri
veya il genel meclisleri tarafından belirlenir. Otopark bedelleri kamu
bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu hesapta
toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır. 3030 sayılı Kanun
kapsamında kalan belediyelerde, büyükşehir belediyesince ilçe belediyeleri
adına otopark hesabı açtırılır. İlçe belediyeleri hesabında toplanan otopark
meblağı, büyükşehir belediyelerince o ilçe sınırları içerisinde yapılacak veya
yaptırılacak bölge veya genel otoparkları için kullanılır. Otopark Hesabından
Yapılacak Harcamalar
Madde 11- Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerin
kendi kaynaklarından ayıracağı tahsisatla birlikte, tasdikli plan ve beş yıllık
imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark
tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların inşasında
kullanılır. Otopark hesabında toplanan meblağ otopark tesisi dışında başka bir
amaçla kullanılamaz. Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerce
hazırlanacak sarf belgesi, verile emri ve hakkediş raporuna göre belediyesinin
yazılı talimatı üzerine ilgili bankaca hak sahibine ödenir. Otopark hesabında
toplanan meblağın, amacında kullanılıp kullanılmadığı hususu İçişleri
Bakanlığı’nca denetlenir.
DÖRDÜNÇÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler Uygulanacak Hükümler
Madde 12- (Değişik birinci fıkra: RG-02/09/1999-23804)
Ruhsat süresi içinde tamamlanması mümkün olamayacağı için 5 yıl içinde ruhsat
yenilemek üzere ilgili idareye başvurularak ruhsat yenilemesi yapılan yapılar
hakkında, ruhsat alma tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanır.
(Değişik: RG-02/09/1999-23804) İnşasına 2 yıl içinde başlanmayan veya süresi
içinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapılar ruhsatsız yapı olarak
değerlendirilir. Bu yapılar hakkında yeniden ruhsat alındığı tarihte yürürlükte
bulunan plan ve mevzuat hükümleri uygulanır. Bu Yönetmelik ile kapsama alınmış
yerleşmelerde de yukarıdaki hükümler uygulanır.
Madde 13- Daha önce yürürlükte olan mevzuata göre Bakanlıkça
otopark yönetmeliği kapsamına alınan yerleşmelerde, bu Yönetmeliğe göre
uygulama yapılır. Yürürlükten Kaldırma
Madde 14- (Değişik: RG-29/09/1993-21713) 20/3/1991 tarih ve
20820 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan Otopark yönetmeliği 1/1/1994 tarihi
itibari ile yürürlükten kalkar. Sorumlu İdare
Madde 15 – Bu Yönetmeliğin uygulanmasında yetki alanlarına
göre belediyeler ve valilikler sorumludur. (Değişik ikinci fıkra:
RG-22/04/2006-26147) Bu Yönetmelik ile belediye ve mücavir alan sınırları
içinde belediye meclisine, belediye encümenine ve belediye başkanlığına verilen
yetkiler, belediye mücavir alan sınırları dışında valilik görev alanında kalan
alanlarda, il genel meclisi, il encümeni ve il özel idareleri tarafından
kullanılır.
GEÇİCİ MADDE 1- 2981/3290/3366 sayılı Yasaya istinaden
ruhsat ve kullanma izni alacak yapılara da bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 2- (Değişik: RG-29/09/1993-21713) Belediyelerin
bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihe kadar otoparklarla ilgili olarak
tahsil etmiş oldukları meblağ, en geç 1/1/1994 tarihine kadar bu Yönetmelikte
belirtilen otopark hesabına aktarılır veya yatırılır.
GEÇİCİ MADDE 3- (Değişik: RG-22/04/2006-26147) Belediye veya
valilikler, imar planı sınırları içerisinde kalan alanlardaki yerleşmenin
projeksiyon nüfusunun otopark ihtiyacı ile otopark ihtiyacı kendi içinde
karşılanamayan parsellerin otopark ihtiyacını tespit ederek, bu ihtiyacın
karşılanması amacıyla bölge otopark alanı oluşturmaya yönelik imar planı
revizyonlarını veya değişikliklerini en geç iki yıl içinde yaparlar. Planların
yürürlüğe girmesinden en geç üç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere beş
yıllık imar programını hazırlayarak bu süre içerisinde uygularlar.
GEÇİCİ MADDE 4- Belediyeler otopark hesabında toplanmış
bulunan bedelleri, gerekiyorsa kendi kaynakları ile takviye ederek, başlamış
olan bölge otoparkı inşaatlarının tamamlanmasında ve yeni tesis edilecek bölge
ve genel otoparkların arsa alımlarında kullanmak üzere öncelik ve ivedilikle
girişimde bulunmakla yükümlüdürler.
GEÇİCİ MADDE 5- (Değişik: RG-29/09/1993-21713) Belediyeler
bu Yönetmelik ile kendilerine tespit yetkisi verilen konular ile ilgili
esasları 1/1/1994 tarihine kadar belirleyerek Meclis Kararına bağlamakla
yükümlüdür. Bu tarihten sonra bu konuda Meclis Kararı alınamaz. Bu süre
içerisinde bu yükümlülüğün belediyelerce yerine getirilmemesi halinde
Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın çıkaracağı esaslar doğrultusunda uygulama
yapılır, bu esaslar bir tebliğ şeklinde Resmî Gazete ’de yayımlanır.
GEÇİCİ MADDE 6- (Değişik: RG-22/04/2006-26147) Belediyeler
ve valilikler, Yönetmelikle kendilerine tespit yetkisi verilen konularla ilgili
esasları, daha önce aynı konuda karar almış olsalar dahi, altı ay içinde
Belediye Meclis Kararı veya İl Genel Meclisi kararı alarak belirler. Karar
alınıncaya kadar Bakanlıkça çıkarılan Tebliğ hükümlerine uyulur.
GEÇİCİ MADDE 7- (Ek: RG-02/09/1999-23804) Mevcut umumi bina,
bölge ve genel otoparklarında bu Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde özürlüler için
belirtilen şartlarda otopark yeri ayrılır. Yürürlük
Madde 16- (Değişik: RG-29/09/1993-21713) Bu Yönetmelik
1/1/1994 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme
Madde 17- Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan
Bakanı yürütür.